Sterven onze social skills uit door de inburgering van de smartphone?

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on email

Een tijdje geleden was ik op weg naar de verjaardag van vriendin A. Nu ben ik geen held in het verkeer, dus ik probeer me altijd zo goed mogelijk te concentreren op de weg. Dat betekent: smartphone in de tas en om je heen kijken. Helaas zijn er veel weggebruikers die daar anders over denken. Die vinden hun whatsappberichtjes belangrijker dan de veiligheid van de andere verkeersdeelnemers. Door dat soort mensen heb ik al verschillende bijna-ongelukken gehad. Die avond vielen de ongelukken mee en ben ik heelhuids op de verjaardag van A. aangekomen. Daar trof ik verschillende mensen aan.

Vriendin A. (de jarige) en B. lieten elkaar leuke plaatjes zien op hun telefoons. Vriendin C., D., en E. hadden een discussie over de facebookstatus van een jongen die net was veranderd van ‘in een relatie’ naar ‘het is ingewikkeld’. Een paar mensen hadden zowaar een serieus gesprek met elkaar, zonder technologie. De rest van het volk was druk bezig met het checken van hun laatste whatsappjes en social media statussen. Herkenbaar?

Helaas ziet de gemiddelde verjaardag, bijeenkomst, feestje, tramrit en sociale bezigheid er tegenwoordig zo uit. Het staat bol van dezelfde mensen: Zij die geen twee seconden zonder hun minicomputer kunnen. Want dat is het geworden. Een computer op zakformaat. Zodra men op zijn/haar telefoonscherm kijkt, is de aandacht voor de omgeving weg. Zelf vind ik het erg onbeschoft* als ik in gesprek met iemand ben en deze ineens naar de telefoon grijpt om er vervolgens minutenlang mee bezig te zijn. Waar is het misgegaan?

Ik kan me nog goed herinneren dat ik mijn eerste mobieltje kreeg toen ik naar de middelbare school ging. Voor noodgevallen mocht ik hem gebruiken. Je kon er ook niet veel meer mee dan bellen en sms’en. De telefoon had een zwart-wit scherm waarin hooguit 12 verschillende pixels zich over het scherm verplaatsten en een antenne die uit elke broekzak stak. Prachtig, die eenvoud. Af en toe keek je of je een berichtje van iemand had en dat was het. Als je iets met vrienden ging doen, regelde je van tevoren met elkaar hoe laat je afsprak en waar je dat deed. Als iemand te laat kwam, wachtte je net zo lang totdat diegene kwam opdagen of je belde. Wel zo kort mogelijk, want met een prepaidkaart was bellen duur.

Dit was in 2004. We zijn nu tien jaar verder. Met de introductie van de eerste Iphone in 2007 ontstond een nieuwe industrie en daarmee ook een nieuwe behoefte: altijd online en bereikbaar zijn. Een jaar na de eerste Iphone kwam HTC met de eerste Android telefoon en de concurrentiestrijd kon beginnen. Doordat de prijzen voor een smartphone door de jaren heen flink zijn gedaald, kan iedereen in Nederland zich er tegenwoordig een veroorloven. Het gevolg hiervan is dat steeds meer mensen aan hun telefoon vastgeplakt zitten. Men kan geen moment meer leven zonder even op hun schermpje te kijken. We zijn slaaf geworden van onze eigen vooruitgang.

Dit hoeft niet gelijk iets negatiefs te zijn als het niet ten koste zou gaan van ons directe contact met elkaar, onze menselijkheid. Ik geef toe, het ziet er best grappig uit als je langs de zoveelste bushalte/tramhalte rijdt waar iedereen als een stel zombies met het hoofd gebogen naar zijn/haar smartphone staart. Maar het geeft ook aan dat we tegenwoordig voortdurend amusement nodig hebben en niet meer naar de wereld om ons heen kunnen kijken. Zijn we bang dat de echte wereld niet genoeg voldoening geeft? Er zou een etiquette voor het gebruik van de smartphone in het openbaar moeten komen. Met de explosieve groei aan smartphone gebruikers is geen sociale gebruikshandleiding meegekomen. Wanneer ben je vrij om naar je scherm te staren en wanneer kun je je telefoon beter even in je broekzak laten zitten?

Als je naar het hedendaagse openbare leven kijkt, begrijp je wel waarom een etiquette hier nodig is. We moeten het echte contact met elkaar niet verliezen. In eerste instantie zijn we mensen, geen computerzombies. Als we niet bewuster met ons smartphonegedrag omgaan, eindigen we net zoals de mensen in de film Wall-E.

*Mijn eigen smartphonegedrag valt hier buiten beschouwing.