Is al het drukwerk binnen tien jaar gedigitaliseerd?

Zoals veel werkende Nederlanders, maak ook ik regelmatig gebruik van het openbaar vervoer. Nu ben ik ook een fervent lezer van boeken en dit combineer ik graag met mijn ritten van en naar het werk. Een goed boek kan mij erg gelukkig maken. Vooral wanneer ik het boek (als een trofee) in mijn boekenkast kan zetten wanneer ik deze uitgelezen heb. Ik zeul mijn handtas vol boeken dan ook vaak als een zak vol bakstenen met me mee. Wanneer ik in de tram of bus om me heen kijk, zie ik steeds meer mensen die deze strijd achter zich gelaten hebben.

Zij hebben het gemak van de 21e eeuw omarmt door een e-reader aan te schaffen. ‘Weer iets wat digitaal vervangen gaat worden’, denk ik dan. In de creatieve sector zien we al jaren een stijging van de vraag om digitale middelen en een dalende vraag naar drukwerk. Zal al het drukwerk in de toekomst verdwijnen en digitaal worden vervangen?

Daar lijkt het in ieder geval wel op. En niet alleen als je kijkt naar de creatieve sector. In het openbaar vervoer bijvoorbeeld is onze geliefde strippenkaart al gesneuveld. We hebben nu een chipkaart, maar hoelang gaat het nog duren voordat we dit allemaal digitaal met onze smart Phone kunnen regelen? Je belastingaangifte vul je tegenwoordig digitaal in en supermarkten krijgen steeds meer kassa’s waar je enkel digitaal kunt betalen (lees: pinnen). Het is erg mooi hoor, al die technologie. In veel gevallen maakt het ons leven een stuk makkelijker. Maar de digitalisering heeft ook een keerzijde.

Met de verdwijning van al het drukwerk, verdwijnt ook het eeuwenoude ambacht van de drukker zelf. Dit ambacht kreeg vorm met het heruitvinden van de boekdrukkunst in de 15e eeuw. Voordat Johann Gutenberg het eerste ‘drukpersachtige’ prototype uitvond, werden boeken vooral door monniken gekopieerd. Met de hand, waarbij ze letter voor letter overschreven. Leermoment: de term ‘monnikenwerk’ stamt hier vanaf. Deze manier van werken nam namelijk ongelofelijk veel tijd in beslag. Het duurde meestal jaren voordat een monnik één boek succesvol had gekopieerd. Terug naar de drukpers. Deze zorgde ervoor dat boeken ook ter beschikking kwamen aan het gewone volk. Sindsdien heeft de drukpers vele upgrades ondergaan. In de 17e eeuw word de eerste krant gedrukt in Haarlem en het eerste echte ‘magazine’ werd uitgebracht in de 18e eeuw. Door de eeuwen heen is de drukpers voor steeds meer verschillende doeleinden gebruikt. Zelfs kleding kun je laten bedrukken.

Het zou jammer zijn als het verhaal van deze veelzijdige ambacht binnenkort afgelopen is. Digitalisering is de toekomst, zoals velen zeggen. Maar er zijn dingen die drukwerk doen overstijgen in vergelijking met digitaal materiaal. Je kan drukwerk natuurlijk zo gedetailleerd maken als je zelf wilt, maar je hebt wel echt iets tastbaars. Een papiertje, boekwerk of mooie kaart gedrukt op duurzaam en kwalitatief mooi papier heeft toch echt meer waarde. Er is extra aandacht aan geschonken. De drukker heeft namelijk bepaald wat voor papier het is geworden, welke soort inkt hij heeft gebruikt en hoe het is afgewerkt. Als je je goed concentreert op het drukwerk dat je in je hand hebt, kan je de liefde voelen die de drukker erin heeft gestopt. Een digitale pdf kan dit nooit evenaren. Misschien is dit stukje persoonlijkheid wel onmisbaar in onze maatschappij. Misschien zal de ambacht ook niet verdwijnen maar in flink uitgedunde vorm verdergaan. Want zeg nu zelf, het ontvangen van drukwerk is toch ook gewoon leuk? Iets tastbaars hebben, dat is waardevol.

Zelf ben ik nog steeds verwikkeld in een tweestrijd. Ik heb graag een echt boek in mijn handen. Maar het gemak (en kostenbesparing op de lange termijn) van een e-reader brengt ook mij steeds meer in de verleiding. Misschien ben ik zelf nog wel het meest voor de hand liggende voorbeeld. Ga ik uiteindelijk overstag voor uitsluitend digitaal gebruik, of vind ik een oplossing om digitaal en drukwerk te combineren? Heb jij hetzelfde dilemma? Wij zijn benieuwd!